X

Oksijen Sensörü Arızası ve Değişimi

Oksijen Sensörü Nedir?

Araç ecu’sunun (engine control unit) silindir içinde oluşan yanmanın verimini öğrenebilmesi için egzoz gazında bulunan oksijen seviyesini ölçen parçadır.

Değişik tipte oksijen (lambda) sensörleri – Fotoğraf BOSCH web sitesinden alınmıştır.

Doğru adı lambda sensörü olsa da daha çok oksijen sensörü olarak kullanılıyor. Lambda sensörü araçlarda daha temiz egzoz emisyonu ve ekonomik yakıt tüketimi için kullanılıyor. Peki bu lambda adı nereden geliyor? Benzinli motorlarda ideal hava yakıt oranı 14,7:1 olup bu oran lamba oranı olarak 1’e denktir. Dolayısı ile sensörün ismi de buradan geliyor. Lambda sensörü genelde 2 tip malzemeden olur. Bunlardan birisi zirkonyum dioksit diğeri titanyum dioksit.

Oksijen sensörü Ne İşe Yarar?

Oksijen sensörü ne işe yarar sorusunun cevabını yukarıda belirttik ama biraz detaylandıralım. Yazıyı da çok fazla detaya boğmak istemiyorum açıkçası. Oksijen sensörü arızası ile ilgili kısımlara çabukça geleceğim ama çalışma prensibini bilirseniz de iyi olur. Genelde bu sensörün zo2 olanı kullanılır. Zo2 parçanın dışı direkt egzoz gazı ile temasta içi ise hava ile temastadır. Egzoz gazında ne kadar oksijen olursa zo2’nin üstünden geçerken reaksiyonla elektriksel gerilim ve bu üretilen gerilim motor ecu’suna gönderilir. Motor ecu’su da gerilimin değerine göre yakıtın verimli yanıp yanmadığını öğrenir ve yakıt enjeksiyon süresini buna göre belirler.

Lambda Sensörünün çalışabilmesi için 300 derece ısıya ihtiyacı vardır. Eğer arabanızdaki lambda sensörü 2 kablolu ise ısıtmasız 3 ya da 4 kablolu ise ısıtmalı sensördür.

Oksijen sensörü arızası nasıl anlaşılır?

Buraya kadar okuduysanız lambda sensörünün işlevini anlamış olmalısınız. Ne demiştik, arabanın ecu’su enjeksiyon süresini yani silindire gönderilecek yakıt miktarını bu parçadan aldığı elektrik gerilimine göre belirler. lambda sensörü arızası olduğunda ilk olarak motor zengin ya da  fakir karşımda çalışmaya başlayacak ve bu durum aracın yakıt tüketiminin artmasına ve hissedilir ya da ihmal edilebilir şekilde çekişine etki edecektir. Ayrıca oksijen sensörü arızası gösterge panelindeki motor arıza lambasının yanmasına neden olacaktır. Bu durumun tespiti için mutlaka arabayı arıza tespit cihazına bağlamalısınız. Oksijen sensör arızası olduğu zaman sizi yolda bırakmaz, aracınızın teklemesine, geç çalışmasına ya da stop etmesine neden olmaz. Bu tür bir şikayetiniz varsa sorunu başka yerlerde aramalısınız.

Denso, NGK, BOSCH gibi lambda sensörü üreticileri, eski, yıpranmış oksijen sondalarının %10’a kadar fazla yakıt tüketimine sebep olduğunu söylüyor. Oksijen sondası arızası uzun dönemde ekonomik olarak zarar etmenize sebep olur.

Lambda sensörü arabanın neresinde bulunur?

Bu kadar yazdık ama lambda sensörünün yerini söylemedik, lambda sensörü arabanın egzoz manifoldunda katalizörden (katalitik konvertör) önce bulunur. Bazı araçlarda 1 adetken, bazılarında 2 adet olabilir.

Oksijen sensörü değişimi?

Lambda sensörü arızası yaşarsanız ve değişim yapmak isterseniz bu gayet kolaydır, kendiniz de yapabilirsiniz. Kaputu açın ve egzoz manifoldunun hemen arkasına bakın, uygun ise açık ağız anahtarla değilse kenarı kablolarının geçeceği kadar kesik olan bir lokma (oksijen sonda anahtarı) ile yerinden çıkartın. İlk gevşemesi kesinlikle zor olacaktır. Parça ısıdan dolayı genelde manifold üzerinde girdiği yere yapışır. Sökerken biraz kuvvet uygulamanız gerekir.

Parçayı söktükten sonra hemen oksijen sensörü değişimi yapmadan önce genelde paketinden çıkan bakır pastasını sensörün pasosuna sürün, bakır pastası yoksa da  mutlaka edinin. Bu pasta parçanın manifolda yapışmasını engeller ve daha sonra sökülmesi gerektiği zaman kolaylık sağlar. Sonra basitçe yerine oturtup elle döndürerek boşluğunu alın ve anahtarla hafifçe sıkın. Çok fazla sıkmanız gerekmez, aşırı zorlarsanız manifold üstünde olan yatağı bozabilirsiniz. Tüm bunları yaparken de motor ve manifold soğuk olsun.

Şunu da belirtmek isteriz ki her motor lambası yandığında koşa koşa oksijen sensörü değişimi yapmayın. Lambda sensörü kolay kolay bozulan bir parça değildir. Çoğu zaman başka türlü bir arıza olmasına rağmen boşuna değiştirilip masraf ediliyor.

Oksijen Sensörü Fiyatları

Oksijen sensörü fiyatları 300 lira civarındadır fakat yine de aracınızın marka ve modeline göre oksijen sensörü fiyatları değişken olabilir.. Gerekirse başka araçtan söküp deneyerek arızadan emin olmanızı tavsiye ederim. Eğer aracınızda 1’den fazla lambda sensörü var ise kabarık lambda sensörü fiyatları boş yere cebinizi yakmasın diye sensörlerin yerini değiştirip test edebilirsiniz.

Oksijen Sensörü Temizliği

Oksijen sensörü temizliği işlemi tasarruf için yapabileceğiniz işlemlerden birisidir. Markaların kendi bilgilendirme yazısı ve kılavuzlarında eskimiş ve kurum bağlamış sensörlerin yakıtı ortalama %7’ye kadar etkilediği yazıyor. Akaryakıtın pahalı olduğu ülkemizde bu tür bir etki 40 litrelik depoda 18 liraya tekabül ediyor. Lambda sensörü temizliği işlemini kendiniz de yapabilirsiniz. Her ne kadar ultrasonik lambda sensörü temizliği işlemi piyasa tarafından öneriliyorsa da bir parçacı ya da nalburdan edineceğiniz balata temizleme spreyi bu temizleme işlemi için yetecektir. Tavsiyem oksijen sensörü temizliği işlemini 2 bakımda bir yapmanız. Zira yıllarca sökülmeyip sonra yapılan oksijen sensörü temizliği işlemi biriken kurum nedeniyle oldukça zor olacaktır.

ÖNEMLİ NOT: Temizlik esnasında metal siperinden içeri bir alet sokmayın, metal siperi sökmeyin ve yamultmayın. Sadece spreyi sıkın ve yerine takın.

Lambda sensörü nasıl test edilir?

Bir voltmetre ile sensörü kendiniz test edebilirsiniz. Bu testi yapmak çok zor değildir, ayrıntılı test videosunu konunun sonunda vereceğiz. Oksijen sensörünü yerinden söküp, 5 volt bir gün kaynağı ile beslemeniz gerekiyor. Ya da araç çalışır haldeyken iğne vasıtasıyla soket ya da kablolara girip voltmetre göstergesindeki değerlere bakarak test edebilirsiniz. Fakat ne yazık ki bu test sadece size sensörün çalıştığını söyler ancak doğru emisyonda, doğru değerler ürettiğini göstermez.

motorda kullanılan sensörler

Lambda sensörü iptali?

Motorunuza bir yararı olmasa da lambda sensörü iptali yapılabilir. Fişini çekmeniz bunun için yeterliyken asıl kast ettiğiniz şey lambda sensörünü emule etmek yani kandırmak ise bu da mümkün. Lambda sensörü emulatörleri piyasada hazır satılıyor ama basit bir direnç ile kendiniz de 2-3 lira gibi bir maliyete yapabilirsiniz. Bunun da videosunu konu altında vereceğiz.

Lambda sensörü piyasada başka hangi isimlerle anılır?

Lambda sensörü, oksijen sensörü, lambda sondası ve oksijen sondası olarak da isimlendirilir. Bu isimlerin hepsi aynı parça için kullanılıyor, duyarsanız kafanız karışmasın.

Labda sensörü test videosu

Lambda sensörü değiştirme videosu

Bu videoda basit bir direnç ile Lambda sensörünü nasıl kandıracağınız yani emule edeceğiniz gösteriliyor