Otomatik Şanzıman Arızaları Nedir? Nasıl Anlaşılır?

Otomatik Şanzıman Arızaları Nedir? Nasıl Anlaşılır? yazımda değerli ve pek kıymetli otomatik şanzıman seven, otomatik şanzımansız yapamam diyen ve aynı zamanda otomatik şanzımandan ödü patlayan, arızalanacak diye aklı çıkan okurlarım. Sözüm size, bir tek ölüme çare yok. Bir rivayete göre onu da İbn-i Sina bulmuş, fakat sevinçten koştururken dereye düşürmüş.

Aslında tork konvertörlü otomatik şanzıman konusu bir çırpıda anlatılabilecek bir konu değil. Sayfalar yetmez ince ince anlatmaya. Yine de şanzımanda sorun çıkarabilecek parçalar hakkında ve sorun çıkarma sıklıkları hakkında bilginiz olması açısından yazıyı okumanızı salık veririm.

Otomatik Ama Hangisi? Otomatik Şanzıman Çeşitleri…

Bildiğiniz üzre her otomatik şanzıman, otomatik şanzıman değildir. Yani her otomatik şanzıman tork konvertörlü değildir. Bugün size bahsedeceğim, tork konvertörlü, piyasa ağızıyla tam otomatik denen şanzıman türünün tamiri. Bildiğiniz gibi piyasada tiptronik denen, bildiğimiz normal şanzımanın robotizeedilmiş hali olan şanzımanlar da mevcut, CVTdiye isimlendiren, esasında kasnak prensibiyle çalışan şanzımanlar da mevcut. Bu şanzımanları tam otomatik şanzımandan ayıran en büyük fark tork konvertörü denilen, tamamen yağ basıncıyla çalışan parça. Tam otomatik şanzımanda bir çok teknolojik yenilikler yapılabilir, farklı tasarımlar denenebilir, bir çok parça evrim geçirebilir fakat tork konvertörü ilelebet payidar kalacaktır.

Tork konvertörü nedir, nasıl çalışır?

Tork Konvertörü Nedir, Nasıl Çalışır?

Tork konvertörünü kabaca anlatmak gerekirse; manuel şanzımanlardaki kavramanın işini yapan, yani motor ve şanzımanın bağlantısını kesen parça olarak tanımlayabiliriz. Yalnız tork konvertörünün motorun ürettiği torku iki, hatta iki buçuk katına kadar artırma gibi bir etkisi de bulunmaktadır ve bu sadece bu parçaya özgüdür. Bu yönü kağıt üzerinde bir avantaj olarak görülse de belli devir bandlarında motordan aldığı hareketi sönümlediği için küçük hacimli motorlarda kullanımı maalesef verimli olmuyor. Küçük hacimli motorlara olan rağbet arttıkça otomotiv endüstrisi motordan aldığı hareketi daha az sönümleyen, robotize şanzımanlar geliştirmek zorunda kaldı desem yanılmış olmam sanırım.

Tork konvertörü şekil olarak bağlantı yönleri düz, ortası şişman, silindirik bir yapıya sahip. Kek kalıbına benzeten de var, piknik tüpün biraz daha bastırılmışına da. İçinde birbirine zıt yönde karşılıklı küçük kanatçıklar bulunur ve içine şanzımanda bulunan yağ pompası ihtiyaç kadar yağ pompalar. Motor ile şanzıman arasında mekanik bir bağlantı bulunmaz. Yağın volan yönündeki kanatçıklardan aldığı hareketi, şanzıman yönündeki kanatçıklara aktarmasıyla çalışır.

Tork Konvertörü Nasıl Tamir Edilir?

Tork Konvertörü mekanik olarak birbirine bağlı parçalardan oluşmadığı için bozulması çok ender görülür. İki farklı arızası vardır fakat arızanın kaynağı tek parça, yani statordur. Stator ya iki yöne döner, ya kilitli kalır.

Tork Konvertörü Arızası Nasıl Anlaşılır?

0 kilometre süratten, 50 kilometre sürate kadar aracınızın olması gerekenden çok daha yavaş ve titreşim yaparak hızlandığını gözlemliyorsanız, tork konvertörünüzün statoru iki yöne de dönüyor ve arızalı demektir. Yine 50 kilometre süratten sonra aracınız hızlanmıyorsa stator kilitli vaziyette kalmış ve arızalanmış anlamına gelir.

Tam otomatik şanzıman iç görünüşü

Tork Konvertörü Nasıl Tamir Edilir?

Doğrusunu söylemek gerekirse şanzımanı indirmeden arızanın tespitini yalnızca konunun uzmanı ustalar yapabilir. Tork konvertörü arızalıysa sadece tork konvertörü tamiratı yapan, konunun uzmanı, tork konvertörünün içini açıp, hatasız kaynak yaparak tekrar kapatabilen, gerekli ekipmanı olan atölyelere başvurmalısınız.

Planet Dişli Grubu Nedir?

Tork konvertörü işini yaptı, hareketi aktardı. Sıra motordan aldığı gücü değişik oranlarda tekerleklere aktarmaya geldi. Yani planet dişli gurubu denen dişlilere. Planet grubu dişlileri manuel şanzımanlardaki vites dişlileriyle aynı işi yapar, fakat düzenleri çok daha farklıdır. Kendi içinde güneş dişlisi, pinyon dişliler ve çevre dişlisi olarak üç farklı büyüklükte dişlinin bir araya gelmesiyle oluşur.

Planet Dişli Grubu Arızası Nasıl Anlaşılır?

Tork konvertörü gibi arıza yapmayan parçalardan biri de planet dişli grubudur. Yağsız kalmazsa arıza yapma ihtimali yok desem yeridir. Arızalandığında tıpkı manuel şanzımandaki belirtilerin aynısını gösterir, uğuldar, öter. Hiç başına gelen var mıdır bilemiyorum fakat ben henüz planet dişli grubu arızalanan bir şanzımanla karşılaşmadım. Hatta karşılaşanla bile karşılaşmadım.

Selenoid Valf Nedir?

İşte en çok duyduğunuz, en çok dert açan parça bu parçadır. Selenoid valfler viteslerin geçişini sağlayan parçalardır. Selenoid valf vites geçişlerini yapmak için şanzımandaki yağ basıncını azaltır ya da yağ odacığını kapatarak artırır. Selenoid valf, otomatik şanzımanınızda vites sayısı kadar bulunur.

Selenoid Valf Arızası Nasıl Anlaşılır?

Selenoid valf arızalandığında, hangi vitesin geçişi için çalışıyorsa, o vites geçişinde sorun yaşarsınız. Bazen vites hiç geçmez, bazen takılı kalabilir. Diğer tüm otomatik şanzımana ait parçarın içinde en sabıkalı bu parçadır. Yapısından ötürü kolay bozulabilecek bir parça olmasa da yapılan hatalı bakımlar ya da bakım yapılmaması parçanın ömrünü kıstaltmaktadır.

Bilindiği gibi şanzımanların yağları değiştirilmektedir. Fakat şanzıman yağı değişiminde genelde ustalar sadece şanzımanın yağını değiştirmek gibi bir yol seçiyorlar. Şanzıman yağını değiştirmek için para ödüyorsunuz fakat aslında boşu boşuna ve hiç yararı olmayan bir bakım yaptırmış oluyorsunuz. Şanzımanın içinde yağın içindeki demir talaşını toplayan bir filtre ve mıknatıs bulunur ve bu filtre ve mıknatıs zamanla dolar. Mıknatıs doldukça çekebileceği maksimum demir talaşını çeker ve işlevini yitirir. Filtrenin tutamayacağı kadar küçük demir talaşı selenoid valflere zarar vermeye başlar ve sonunda selenoid valfleriniz bozulur. Otomatik vitesli araçlarda her değişimde filtre değiştirilmeli ve mıknatıs temizlenmelidir. Mıknatıs temizliği yapılmadan değiştirilen yağ boşu boşuna değiştirilmiş olur. Her yağ değişiminde mıknatısı temizlenen şanzıman ömürlük dayanıklılıkta olacaktır. Otomatik şanzıman kullanıcılarının en hassas olması gereken konu budur.

Otomatik Şanzımanda Balata Bulunur Mu?

Elbette manuel şanzımanlardakinin aynısı olmasa da otomatik şanzımanlarının içinde de balata seti bulunmaktadır. Fakat markalara göre değişiklik gösterse de bu balatalar manuel şanzımanlardaki gibi kısa ömürlü değildir, yüz binlerce kilometre sorunsuz kullanılabilir. Her ne kadar usun ömürlü olsa da otomatik şanzımandaki selenoid valften sonra en çok müdehale edilen diğer parça budur. Bu parçayı bozmak ya da uzun ömürlü kullanmak için yapacağınız bir şey bulunmuyor. Genelde Avrupalı üreticilerin otomatik şanzımanlarının balataları daha kısa ömürlü olmasına rağmen Japon firmaların otomatik şanzımanlarının balataları çok daha uzun ömürlü oluyor. Balataların dayanıklılığı sanırım üretici ve bir miktar da şansınızla ilgili.

Otomatik Şanzımanın Başka Arızası Yok Mu?

Yağ pompası arızası da epeyce sık görülmekteyse de selenoid valf arızası kadar sıkça rastlanmaz. Tamiri markaya göre farklılık gösterse de kolaydır. Yağ pompası arızalandığında otomatik şanzıman çalışmaz hale gelir. Bazen yağ pompası bozulmaz fakat pompa burcu yağ sızdırabilir. Bu durumda pompa burcunun yenisini bulamıyorsanız bir tornacıda burcun tamiratını sağlayabilirsiniz. Burcun tamiri kolay ve maliyetsizdir. Yağ pompası burcunun teşhisi kolaydır. Aracı durduğu yerde, rölantide çalıştırın, volan ve şanzımanın birleştiği yerden yağ akıtıyorsa pompa burcu arızalıdır. Yağ pompasının burcu arızalandığında araç hareket halindeyken şanzımandan yağ eksiltmez. Sadece durduğunda yağ eksiltir. Aracınız hareket halinde ve yol kat edemeyeceğiniz kadar yağ eksiltiyorsa yağ kaçağı burçtan değildir. Bunun dışında contalardan yağ kaçırabilir.

Ne demişler: Yaza yaza yaz geldi, okuyana az geldi! Size az geldi fakat bana çok geldi, yoruldum. Satırlarımın sonuna gelirken küçüklerimin gözlerinden, büyüklerimin ellerinden öper, ahbaplara selam ederim efendim.

Kalın sağlıcakla…

6 thoughts on “Otomatik Şanzıman Arızaları Nedir? Nasıl Anlaşılır?

  • Aralık 6, 2019 tarihinde, saat 7:40 pm
    Permalink

    Ankara da tavsiye edebileceğiniz bir otomotik Şanzıman ustası var mı acaba. Sizce tahmini maliyeti ne olur. Şimdiden Allah razı olsun

    Yanıtla
    • Aralık 7, 2019 tarihinde, saat 5:35 pm
      Permalink

      maalesef usta tavsiyesi veremiyorum ama garanti veren işletmelerle çalışmanız daha iyi olur.

      Yanıtla
  • Kasım 30, 2019 tarihinde, saat 3:54 pm
    Permalink

    Elektronik hiç bir müdahale yapılmadı. Mekanik çıkma beyin denedik. Bir başka Şanzımancı Elektrik arızası olabilir dedi. Cihaz a bağlattım hata yok. Selenoid valf maliyeti tahmini ne olur. Ankara da tavsiye edebileceğiniz bir Şanzıman ustası var mı acaba.

    Yanıtla
    • Kasım 30, 2019 tarihinde, saat 6:43 pm
      Permalink

      valf değişimi genelde ucuzdur. şaznımanın inmesi gerekmez, lifte kaldırılıp şanzıman karteri açılarak yapılır. parça fiyatını bilemiyorum fakat ustalık 200-300 lira civarıdır diye tahmin ediyorum.

      Yanıtla
  • Kasım 30, 2019 tarihinde, saat 2:15 pm
    Permalink

    Şanzıman ile ilgili detaylı bilgileriniz için teşekkür ederim. Ankaradayım 97 corolla otomatik aracımda P den R ye alınca sert vuruntu yapıyor. Ama P den D ye attıktan sonra R ye alınca vuruntu yok. Ayrıca hareket halinde vites geçişleri normal gibi. Sorun nedeni ne olabilir. Şanzıman da sanki yağ eksiliyor gibi. Aracımda tork konvertörü var mı. Hidrolik beyinden kaynaklı debildi. Çıkma beyinde denedik aynı sorunun kaynağı ne olabilir. Teşekkürler Hayırlı işler.

    Yanıtla
    • Kasım 30, 2019 tarihinde, saat 2:32 pm
      Permalink

      Evet tork konvertörlü şanzımandır. Çok dayanıklıdır ve büyük arıza çıkartmaz. Sorun selenoid valflerden kaynaklanabilir. Yağ eksiltiyorsa önce o sorunu halledin. Elektronikle pek oynamayın.

      Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.