Şanzıman Tamiri Nasıl Yapılır?

Şanzıman tamiri yazımda şanzıman nasıl çalışır, şanzıman çeşitleri nedir, arıza çeşitlerini, tamirini ve 2019 yılı şanzıman tamir fiyatları gibi sorulara cevap verip konuları anlatacağım. Yazı biraz uzun olabilir fakat otomobil meraklısı bünyelerin okuması gereken bir yazı olacağını düşünüyorum. Unutmadan aşağı koyacağım videoda anlaşılır bir şekilde izleyebilirsiniz. Başlayalım bakalım…

Şanzıman Nedir?

Evvela ismi konusunda anlaşmazlıklar olsa da galat-ı meşhur olarak bu arkadaşın adı şanzıman diye anılır fakat şanjman, şanzuman gibi telafuz çeşitleri de mevcut. İsim bize fransızcadan geldiği için dilimiz döndüğünce adlandırmışız, fransızcasını merak ediyorsanız o da changement. Sanırım (şanjuma) diye okunan bu kelime bu hale gelmiş. Türkçe karşılığı “değişim” neyse bize ne dediğinizi duyar gibiyim, traşı kesip konuya dalıyorum.

şanzıman tamiri – manuel bir şanzımanın görünüşü

Şanzıman Nasıl Çalışır?

Şanzıman, bir sıra grup dişlinin kranktan gelen hareketi daha hızlı ya da seçime göre daha yavaş olarak tekerleklere ileten parçadır. Otomotiv dünyasında yüzyılın buluşu olarak geçer. Şeklen benzemese de matematiği aynı olduğu için söylüyorum, bisiklet vitesi gibidir. Düşünün bisiklet pedalında (krankında) 20 dişli olsa ve arka tekerlekte de 20 dişli olsa siz pedalı her 1 tur döndürdüğünüzde arka tekerlek de 1 tur dönecektir. Bu 1/1 orandır. İşte şanzıman bu oranı değiştirmeye yarar. Yine anlaşılır olması için bisiklet örneği ile gidelim. Bisikletin krankında (pedalında) 20 dişli varsa ve arka tekerlekte 10 dişli varsa bu sefer pedalın her tam tur dönüşünde arka tekerlek 2 tur dönecektir. bu ise 1/2 orandır. Fakat bu turun size handikapı ise artık pedalı çevirmek için daha fazla güç uygulamak zorunda kalmanızdır. Aynı şekilde otomobilde de motorun daha fazla yakıt sarfetmesi anlamına gelir. Tersinden düşünürsek de pedalında 20 diş olup, arka tekerleğinde 40 diş olan bir bisiklette pedalın her tam dönüşü, arka tekerleğin yarım tur dönmesi anlamına gelir ki bu da 2/1 orandır. Bunun da getirisi artık pedalı çok daha az kuvvet harcayarak döndürebilirken hızlı gidemiyor oluşunuzdur.

Örnekte anlattığım gibi işte şanzıman gibi aslında matematiği basit ama bakınca çoğu kişiye karmaşık görünün parçanın doğuşu bu yüzdendir. Aynı örnek üstüne kendi aracınızı düşünün. Eğer bu parça olmasa otomobilinizde 1 adet vites (dişli oranı) olurdu ve bu da muhtemelen aracı ancak hareket ettirecek ve makul bir hızda ilerlemesini sağlayacak bir oran olurdu. Tahimim 2. vites oranına denk gelirdi. Oldukça da sıkıcı olurdu desem abartmam.

via GIPHY

Şanzımanın Parçaları Nelerdir?

Şanzıman genel olarak içinde grup dişiler barındırır ve her vites sayısına göre bu dişlilerin miktarı artar. Tüm parçaları irili ufaklılara kadar sayamayacağım ama şanzımanda 1 adet giriş mili olur, bu mil baskı balataya bağlıdır. Motordan gelen dönme hareketi önce bu mili döndürür ve tahmin edeceğiniz gibi devamlı motorla aynı devirde döner. Bunun üstünde dişli ya da dişliler bulunur, bunlar, seçilen vites ile birbirine geçer ve bu seçilen vites dişlileri de ayrı bir mil üzerine dizilmiştir. Hareketi alan seçilen dişli ya aynı mil üzerinden çıkış sağlar ya da çıkış için 3. bir mili tahrik eder. Ayrıca bir de geri vites dişlisi bulunur. Bu da çıkış milini ters yönde döndürmeye yarar. Tüm bu düzenekte rahat vites değişimi sağlamanız için “senkromeç” adı verilen konik dişlere sahip bir parça daha bulunur.

İngilizcesi “syncromesh” olan bu parça senkronize anlamı taşıyan kelimeden gelir. İsmiyle müsemma olarak 2 dişliyinin birbiri ile eşit hızda dönmesini sağlar. Yukarıda ne demiştik, giriş dişlisi devamlı motorla aynı hızda döner (araç boşta değilken) diğer dişliler ile farklı hızlarda döner. Peki bu iki dişliyi birbirine nasıl kenetleriz, işte bu noktada konik dişli olan ve, diğer malzemelerin aksine yumuşak bir alaşımdan yapılan bu parça devreye girip dişlileri yavaşlatmak için kullanılır. Genelde 2 vites dişlisi için 1 senkromeç kullanılır, geri vites dişlisinde bulunmaz. Bu güzide parçamız arızalanırsa da tamir fiyatı ortalama 1000 lira civarı tutar. Sizi yolda bırakmaz ama doğru deviri bulamazsanız her vites değişiminde sorumlu olduğu dişlinin cırtlayıp aşınmasına neden olur.

Bu parçalar dışında keçe ve yağ tapası, yaylar ve bilyeler dışında şanzımanın içinde başka da parça yoktur.

Şanzıman Arızaları Nelerdir?

Aslında bir kısmını yukarıda anlattım. Senkromeçler zamanla aşınıp işlevini yerine getirmeyebilir ve o zaman cırtlama diye tabir edilen dişlilerin birbirine sürtmesi durumu gerçekleşir. En çok olan arıza budur sanırım. Bunun dışında zamanla dişli kırılmaları yaşanabilir. Eğer kırılan hangi vitesin dişlisi ya da karşılığı ise o kısımda ses oluşur. Mümküm mertebe o vites kullanılmamalıdır. Ayrıca aklıma gelmişken yazayım, içten yanmalı araçlarda ters tork yoktur. Yani dişliler hep aynı dönde birbiri ile çalıştığından dolayı o yönde birbirine alışır ve bir nevi zımparalanır. Aracınızı viteste çektirmek zorunda kalırsanız işte o kullandığınız vites ters torktan dolayı başka türlü aşınır ve ötme yapmaya başlar. Fakat bu tamir gerektiren bir durum değildir. Belli süre sonra düzelecektir.

Bunun dışında yay kırılmasından dolayı vitesten atma yaşanabilir, bu arıza da gayet sinir bozucudur. Yine bulunduğunuz yere, şanzımanın işçiliğine göre 500-1000 lira arası tutar. Zaten 2019 şanzıman tamir fiyatları için şunu belirteyim, bir kere o şanzıman iniyorsa 500-750 işçilik yazarlar. Üstüne parça fiyatını ekleyip edeceğiniz masrafı bulun. Şanzıman tamiri meşakkatli bir iştir. Hele ön çeker arabaların çoğunda ya motoru almak ya da alt takımı komple sökmek ister.

Şanzıman tamiri yapabilir miyim?

İşte bu biraz zor, yapılamaz demiyorum fakat şanzıman tamiri için oldukça fazla ekipman gerekiyor. Aracın üstünden almak için, lift ya da ceraskal, tork ayarlı anahtar, anahtar ve lokma seti, vs. vs. Eğer aracın üstünden alabilirseniz tamirini neden yapamayasınız, tabii önce sorunu doğru teşhis etmek gerek. Bu iş için eğer daha fazla paraları gözden çıkartmadıysanız bir profesyonelden yardım almanız en doğrusu.

Şanzıman çeşitleri nedir?

Bunu başta yazmam gerekiyordu fakat bu nasip bu kısmaymış, kendi arlarında da ufak farklılıklar olsa da manuel şanzıman, otomatik şanzıman olarak ana kolda ikiye ayrılır. Manuel şanzımanında değişik tipleri olsa da günümüzde tüm araçlarda aynı yapıda kullanılır. Örneğin sıralı şanzıman da manuelin farklı bir türüdür ama motorsikletlerin tamamında kullanılırken otomobillerin sadece spor olanlarında kullanılır. Marifeti ise çabuk vites değişimidir. Bu arada spor araçların da hepsinde kullanılmaz ancak çok premium olanlarda mesela Ferrari.

Otomatik ise çok dala ayrılıyor. Manuelin robotize edilmiş hali, CVT gibi kayışla aktarılanlar, Tork Konvertörlü hidrolik sistemler gibi. Ama nihai kullanıcı için 2 çeşit diyebiliriz.

Şanzıman tamiri yazıma burada son veriyorum. Tüm soru, istek, görüş ve önerilerinizi aşağıdan yazabilirsiniz. Aşağıdaki videoda detayları izleyebilirsiniz. Sağlıcakla…

Şanzıman Nedir Video

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.