Volan Nedir, Ne İşe Yarar, Neden Arızalanır?

Volan Nedir?

Volan, ateletiyle krankın yanma zamanında döndüğü tork ve hızla dönmesini sağlayan parçadır. Yani motorun yanma sırasında ürettiği enerjiyi depolar ve yanma aralarında krankın benzer hızda ve torkta çok dalgalanmadan dönüşünü sağlar. Hafif kafa karışıklığı yarattığının farkındayız. durumu biraz daha açalım.

volant
Üzerinde marş dişlisi ile görünen volan

Krank bir devir dönerken devamlı aynı hızda dönmez, tek devirde 4 kez yanma olur ve her yanma krankı sıkıştırma esnasında kaybettiği güçten daha fazla güç vererek daha hızlı çevirir. Bunu bir bisikletin tekerleğini elinizle iterek deneyebilirsiniz. Her itme aralığında tekerleğin hızı değişecektir. İşte volan tam da burada işe yarıyor. Kütlesi ve genişliği sayesinde krankın hemen yavaşlamasını engelleyip daha az dalgalı devirde dönmesini sağlıyor. Ayrıca marş motorunun krankı çevirmesi için de motor dişlisi volantın üstünde yer alan dişliyi döndürüp, motorun çalışabilmesi için ilk hareketi volan üzerinden verir.

Unutmadan bu parçanın Türkçe’de adı volan iken yine dilimize Fransızca’dan gelen volant da deniyor. İngilizcesi ise flywheel. Bu yazı da iki ismi de kullanacağım.

Volan Arabanın Neresinde?

Krankın şanzıman çıkışında bulunan parçayı dışarıdan görmeniz pek olası değil. Ancak ya arabanın altına girip şanzıman ile motorun birleştiği yerde bulunan tahliye deliğinden küçücük bir parçasını görebilir, ya da marş motorunu sökerek yine ucundaki dişliyi görebilirsiniz.

Kaç Türlü Volan Var?

gezen volan
Gezen Volant olarak da bilinen Hareketli Volant

İki türlü volan olup, bunlardan birisi baskın oranda çok kullanılan sabit volan -ki volan dendiğinde akla bu gelir. İkincisi gezen volan ya da hareketli volan denen çeşidi. Aralarındaki fark, normalde baskı plakası üzerinde olan yayların parça üzerinde bulunmasıdır. Örneğin Ford 1.8 TDCI motorlarda gezen türü bulunurken çoğu zaman arızalandıktan sonra pahalı olması sebebiyle sabit volana döndürülür. Bu arada hareketli mi kullansam sabit mi kullansam sorusu en çok sorulan sorulardan birisidir. İkisini de kullanabilirsiniz Bütçeniz neye elveriyorsa.

Volan Arızaları ve Arıza Belirtileri

Volan Dişlisi Bozulursa Ne olur

Artık yerini ve ne işe yaradığını anladığınıza göre arızaları ve belirtilerine geçebiliriz. İnsanların en çok başına gelenlerden birisi volan dişlisinin bozulması. İlk paragrafta anlattığımız gibi, marş dişlisi motora ilk hareketi verebilmek için parça üstünde yer alan dişli vasıtasıyla kranka döndürme gücünü aktarır. Bu dişli bir şekilde kırıldığı ya da şeklen bozulduğu zaman marş motoru dişlisi parça üstünde tak kalır veya boşa döner ya da kırık dişliden dolayı parçayı döndüremez. Dolayısı ile araç da marş alıp çalışmaz. Bu durumda aracı vurdurarak (yani aracı 2. vitese alıp, debriyaj basık iken itip debriyajı birden bırakarak) çalıştırabilirsiniz. Volan dişlisi değişimi ile bu arızayı giderebilirsiniz fakat bu işlemi kendiniz yapamazsınız. Bu tamir için parça parasından daha çok işçilik parası ödersiniz. Dişli arızası birdenbire olabileceği gibi dişlide daha evvel olabilecek çatlak ya da eğiklik sebebiyle marş esnasında ses yaparak belirti de verebilir. İyi tarafı bu arıza yüzünden yolda kalmazsınız kötü tarafı tamiri pahalıdır.

Volan Çatlarsa Ne Olur?

Volan çatlağı tespit edilemediği takdirde ciddi probleme yol açar. Çatladığı yere göre hissedebilir ya da hissedemeyebilirsiniz. Çatlak zamanla yürüyecek ve somun deliklerine ilerleyecektir. Göbek ile gövdenin ayrı olduğu parçalarda ayrılmaya neden olacaktır. Bu tür bir ilerlemede yolda kalırsınız. Aracın motor ya da şanzımanında hasara neden olmayacaktır ama yolda kalmak zaten yeterince sinir bozucu olur. Bu arızaya önlem için baskı balata değişiminde mutlaka parçayı da iyice kontrol ettirin. Çatlak, atık ya da deformasyon varsa parçayı tamir ettirin ya da değiştirin. Çatlaklar iyi bir tornacıda onarılabilir.

Volan Kırılırsa Ne Olur?

Bu parçada başınıza gelebilecek en kötü şeydir. Kırıldığı an krank, şanzımanı tahrik edemeyeceğinden araba vitesi boşa almışsınız gibi tepki verecektir. Bu durumda çekici çağırmaktan başka yapabileceğiniz bir şey bulunmuyor. Tamiri için kırığın nereden olduğu önemli. İyi tornacı rahatlıkla volanı onarabilir. Bu tür kırıklar genelde göbek ile gövde arasında oluşur. Volan parça fiyatı genellikle 1000 lira civarındadır ve işçilik için de yaşadığınız bölgeye göre değişmekle beraber 500 liradan aşağı ödemezsiniz. Tamir süresi araca göre değişmekle beraber 1 gün sürebiliyorken, bazı araçlarda 2-3 saat içerisinde de değişim mümkündür.

Unutmadan krank mili pozisyon sensörü de bazı araçlarda bilgiyi bu parçanın üstünde bulunan manyetik bir alandan alır. Yukarıda anlattığım görevler ve bu görevden başka da bir görevi yoktur.

Aşağıdaki videoda arızalandığı zaman  nasıl değiştirildiğini görebilirsiniz. Soru cevap için yorum kısmına yazabilirsiniz.

DMCA.com Protection Status

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.